In vreemde handen: de opkomst van de huisvrouw economie

Steeds meer vrouwen én mannen werken tegenwoordig buitenshuis. De traditionele rolverdeling waarin één ouder fulltime het huishouden en de opvoeding doet is vrijwel verdwenen. Maar dat geldt natuurlijk niet voor de dagelijkse klussen van het huishouden! Die zijn er nog gewoon. Maar wie moet die doen?

Wie boent de badkamer, wie haalt de weekboodschappen en wie kookt er na een lange werkdag nog een gezonde maaltijd? Slimme ondernemers komen met oplossingen! Ze bieden diensten aan die vroeger ‘gratis’ door moeders en huisvrouwen werden gedaan. Zo maakt de commercie van zorg- en huishoudelijk werk een winstgevende zakelijke industrie.

Van onbetaald huishoudelijk werk naar commerciële diensten: 5 voorbeelden

De overgang van eigen arbeid naar gekochte diensten zie je op verschillende manieren in het huishouden terug:

1. Koken en maaltijdplanning: Wie heeft er tijd om uren in de keuken te staan? Veel makkelijker is het om voor handige maaltijdboxen zoals HelloFresh of Crisp te kiezen, en ze worden nog thuisbezorgd ook. Ook de verkoop van kant-en-klaarmaaltijden en bezorgmaaltijden groeit.
2. Boodschappen doen: Het wekelijkse sjouwen met zware tassen in de supermarkt maakt plaats voor digitale winkelmandjes. Bezorgdiensten zoals Picnic en Albert Heijn brengen de weekboodschappen tegenwoordig tot in de keuken.
3. Schoonmaken en onderhoud: Wie thuiskomt na een dag hard werken heeft meestal weinig zin om nog te gaan schoonmaken. Gelukkig is daar een oplossing voor: particuliere schoonmakers, glazenwassers en strijkservices. Het kost even wat, maar in ruil krijg je kostbare vrije tijd!
4. Kinderopvang en naschoolse zorg: Thuisblijven voor de kinderen is voor veel ouders geen optie meer. Professionele kinderdagverblijven, gastouders en de buitenschoolse opvang (BSO) vangen de kinderen op. Bedrijven en instellingen nemen de dagelijkse zorg en begeleiding zo grotendeels over. Soms werd zelfs geïmpliceerd dat je je kind benadeelt als je het niet naar de kinderopvang brengt.
5. Slimme technologie als hulp in huis: Ook de technologie-industrie haakt slim in op tijdgebrek. Robotstofzuigers, slimme wasdrogers en airfryers nemen fysiek werk uit handen.

Wat zeggen de harde feiten en cijfers van het CBS, CPB en SCP?

De Huisvrouweconomie lijkt geen tijdelijke trend. Het is een gevolg van de manier waarop we tegenwoordig werken en leven. Dat zie je terug in cijfers en onderzoeken van officiële Nederlandse instanties:

• Stijgende arbeidsparticipatie (CBS): Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat steeds meer Nederlandse vrouwen betaald werk doen. Gezinnen waarin beide partners werken, komen steeds vaker voor.
• De economische BBP-paradox (CPB): Het Centraal Planbureau (CPB) belicht een opvallende economische kronkel. Zolang een ouder gratis kookt, schoonmaakt en voor de kinderen zorgt, telt dit werk niet mee voor het Bruto Binnenlands Product (BBP). Maar zodra hetzelfde gezin een maaltijdbox koopt, een schoonmaker inhuurt of de BSO betaalt, komt er ineens betaalde economische activiteit bij. De huishoudelijke taken worden nog steeds uitgevoerd, maar doordat iemand ervoor wordt betaald, komt deze activiteit wél terug in de economische cijfers.
• De hardnekkige ’tijdsklem’ (SCP): Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) onderzoekt al jaren de tijdsbesteding van Nederlanders. Uit hun rapporten blijkt dat werkende ouders voortdurend zoeken naar balans. Huishoudelijke taken uitbesteden aan commerciële bedrijven helpt om overbelasting te voorkomen.

💡 Wist je dat? De huishoudster-paradox van Arthur Pigou

De Britse econoom Arthur Pigou beschreef in 1920 hoe de nationale economie omgaat met huishoudelijk werk. Hij bedacht een beroemd gedachte-experiment: stel dat een man trouwt met zijn betaalde huishoudster. Zij blijft exact hetzelfde werk in huis doen, maar ontvangt vanaf dat moment geen salaris meer.

Het resultaat? Het Bruto Binnenlands Product (BBP) van het land daalt omdat het werk ineens ‘onbetaald’ is geworden. Andersom gebeurt nu iets vergelijkbaars: een ouder kookt, maakt schoon of doet de boodschappen, zonder daarvoor betaald te krijgen. Die arbeid levert geen betaalde economische activiteit op. Maar zodra een gezin een maaltijdbezorger, schoonmaker of boodschappenbezorger inschakelt, verandert dat. Dan betaalt iemand voor hetzelfde werk en ontstaat er wél economische activiteit. Het werk is hetzelfde, alleen verdient nu iemand er geld mee.

Tijd kopen: Noodzaak of luxe in het moderne gezinsleven?

Waar vrouwen vroeger het huishouden runden, betalen nu steeds meer mensen anderen om (hun) huishoudelijke taken te doen. De Huisvrouweconomie draait in de kern om één schaars goed: tijd. Voor ondernemers biedt dat een geweldig verdienmodel. Voor gezinnen zijn er zowel voor- als nadelen. Aan de ene kant zorgt taken uitbesteden voor meer tijd en ontspanning in een hectisch weekrooster. Ouders houden meer zogenaamde quality time over voor hun kinderen of voor zichzelf.

Aan de andere kant hangt er een flink prijskaartje aan deze commerciële diensten. Niet iedereen heeft genoeg geld voor een wekelijkse schoonmaker, maaltijdboxen of bezorgkosten. Hierdoor ontstaat er een maatschappelijke kloof tussen gezinnen die tijd kunnen kopen en gezinnen die alle ballen noodgedwongen zelf hoog moeten houden.

Conclusie

Het werk in en om het huis verdwijnt nooit. Maar de manier waarop we het huishouden organiseren of doen wel. Waar het huishouden voorheen een onbetaalde taak binnen de vier muren van het huis was, is het nu een drijvende kracht achter een bloeiende commerciële markt.

De Huisvrouweconomie laat zien dat huishoudelijk werk onmisbaar is.

Of je het nou zelf doet, of door een ander laat doen. Het huishouden is de zorg voor het leven, zoals Monique Wortelboer ooit schreef.

Maak jij in jouw huishouden gebruik van deze ‘Huisvrouweconomie’? Welke taken besteed jij graag uit aan slimme bedrijven of hulpen, en welke klussen doe je toch het liefste zelf? Laat jouw reactie achter op Het Moederfront!